AB ile mali işbirliği kapsamında Türkiye'ye kullandırılması öngörülen, ancak Türkiye'nin gerekli bazı adımları atmakta gecikmesi nedeniyle tehlikeye giren hibelerin yolu tekrar açıldı. Birlik, Türkiye'ye 13 ilde kullanılmak üzere, üç farklı hibe programıyla toplam 81.67 milyon Euro kaynak aktaracağını duyurdu.

Merkezi Finans ve İhale Kurumu aracılığıyla yapılan hibe duyurusu Ağrı, Ardahan, Iğdır, Kars, Kayseri, Sivas, Yozgat, Karaman, Konya, Bingöl, Elazığ, Malatya ve Tunceli illerini kapsıyor.

Hibe programı; illerdeki gelişmişlik farklarını azaltmak ve ticari, sosyal, kültürel kapasitelerini geliştirmek üzere tasarlanan, AB finansmanıyla desteklenen bir bölgesel kalkınma programı.

Hibeler; Yerel Kalkınma Girişimleri, KOBİ'ler ve Küçük Ölçekli Altyapı olmak üzere üç farklı başlık altında kullandırılacak.Toplamı 81.67 milyon Euro olan AB hibesinin; 16.34 milyonu Yerel Kalkınma Girişimleri'ne, 24.50 milyonu KOBİ'lere ve 40.83 milyonu ise Küçük Ölçekli Altyapı projelerine verilecek. Tüm hibelere başvuru, temmuz ayı içinde sona erecek.

Başvuru süreci değişti

AB'nin son açıkladığı hibe programının en büyük özelliği, başvuru ve değerlendirme sürecinin daha öncekilerden farklı olması. AB kaynaklarından yararlanmak isteyenler, detaylı projelerinin yanında bir de Proje Ön Teklifi adı altında tüm projeyi özetleyen dört sayfalık bir form hazırlayacaklar. Değerlendirme aşamasında projeyi özetleyen bu formlar, geçer notu alırsa ki bu her hibe programı için farklı, asıl başvuru formu değerlendirmeye alınacak. Ancak başvuru sahiplerinin hem Proje Ön Teklifi'ni hem de Hibe Başvuru Formu'nu birlikte hazırlaması gerekecek.

Dört aşamalı olarak yapılan değerlenme süresi sonunda hibe almaya hak kazanan projelerle birer sözleşme imzalanacak. Sözleşme aşamasına gelen projelerden başvuru sırasında belirtilen evraklar, 10 gün içinde istenecek. Belgeler zamanında verilmezse proje, otomatik olarak elenecek. Bu nedenle proje sahiplerinin son aşamaya kadar yani hibeyi almaya hak kazanmış gibi tüm evraklarını hazırda tutması gerekiyor.

Yerel yönetimlere büyük katkı

Son açıklanan AB hibelerinden en büyük payı‚ 'Küçük Ölçekli Altyapı Hibe Programı' adı altında yerel yönetimler alacak. İl özel idareleri, belediyeler, köy muhtarlıkları ve Mahalli İdare Birlikleri Kanunu doğrultusunda kurulmuş birlikler -örneğin sulama birlikleri, köylere hizmet götüren birlikler- bu parayı kullanabilecek.

Yerel yönetimler bölgelerindeki ticaret, ulaşım, çevre, kırsal, turizm ve sosyal altyapıyı gelişmeye yönelik hazırlayacağı projeler için en az 90 bin en fazla 1 milyon 800 bin Euro'uk hibe alabilecek. Projelerin toplam bütçesinin 2 milyon Euro'yu geçmemesi gerekiyor.

Yerel yönetimlere verilecek hibeler, illerdeki yaşam kalitesinin artırılması, çevrenin korunması, iş geliştirme ve turizmin teşviki, tarımsal üretim kapasitesinin ve kırsal nüfusun yaşam kalitesinin artırılması amacıyla veriliyor.

Hastaneden yola, ulaşımdan tarıma

Yaklaşık 41 milyon Euro'dan pay almak için yerel yönetimlerin detaylı bir proje çalışması yapması gerekiyor. Projelerin çok değişik alanlarda hazırlanması mümkün. Örneğin, bölgelerindeki hava, su kirliliğinin azaltılması, kanalizasyon sistemlerinin kurulması, içme suyu sisteminin inşa edilmesi gibi çevresel altyapı projeleri hibelerden yararlanabiliyor. Bunun yanında liman inşası, toplu ulaşım tesisi inşası, her türlü yol inşası, dere yatağı ıslahı, sulama göletlerinin, sulama kanallarının AB normlarına uyumlu hale getirilmesi, hastane, sağlık ocağı, huzurevi, anaokulu, inşası, küçük ölçekli turizm yapıları, tarihi ve kültürel anıtların restorasyonu gibi projeler de hibelerden yararlanabilecek. Hazırlanacak projelerin süreleri en fazla 12 ay olabilecek.

Hızlı bir takvim uygulanacak

Yerel yönetimler için sağlanacak kaynak için başvuru süresi, 19 Temmuz'da sona eriyor. İlk elemelerden biri olan Proje Ön Teklifleri'nin değerleme süreci 20 Eylül'de, iki ve en önemli aşama olan Hibe Başvuru Formu'nun değerleme süreci 23 Ekim'de ve parayı kullanmayı hak eden projelerin açıklaması ve sözleşmelerin imzalanması ise 15 Kasım'da yapılacak. Sözleşmenin imzalanıp projelerin başlaması için planlanan tarih ise 1 Aralık 2006.

KOBİ'lere 25 milyon Euro

AB kaynaklarından yararlanacak bir diğer kesim de KOBİ'ler. Tarımsal ürün işleme, imalat ve turizm dahil hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren KOBİ'lerin kapasitelerinin artırılmasına yönelik verilecek hibenin toplamı 24.5 milyon Euro. Bu kaynaktan yararlanmak isteyen KOBİ'lerin kapasitelerini geliştirecek detaylı bir projeyle başvurması gerekiyor.

Hibe programına göre projesi kabul edilen her KOBİ'ye, en az 10 bin en fazla 100 bin Euro verilecek. Hazırlanacak projelerin toplam bütçesinin 300 bin Euro'yu geçmemesi öneriliyor. Ayrıca başvuran şirketin AB normlarına göre belirlenmiş KOBİ tanımı içinde yer alması gerekiyor.

Hangi sektörler yararlanacak?

KOBİ'lere dağıtılacak yaklaşık 25 milyon Euro'dan hizmetler, tarımsal ürün işleme, turizm ve imalat dahil olmak üzere ekonomideki tüm sektörler yararlanabilecek. Bunun yanında şu özel konularda da başvuru yapılabilecek: Elektrik ve gaz üretimi ve dağıtımı, birincil tarım faaliyetleri, çelik ve kömür sanayi, savaş araç ve gereçleri imalatı veya ticareti, tütün ve tütün ürünleri üretimi, yüzde 15'den fazla alkol ihtiva eden içeceklerin üretimi, kumarhane veya kumar sektörüne dahil olan herhangi bir şirketin işletilmesi, bankacılık, sigortacılık, mali hizmetler, borsa yatırım, gayrimenkul yatırımları.

Hibe almak için başvuran projelerin; yerel KOBİ'lerin rekabet güçlerinin geliştirildiği, istihdam imkanlarıyla gelirlerinin artırıldığı yenilikçi, girimci ve ticaret kültürünün desteklendiği sadece makine alımı gibi taleplerin olmadığı projeler olması gerekiyor.

STK'lara da para var

AB'nin Türkiye'ye yönelik duyurusunu yaptığı toplam 81 milyon Euro'luk kaynağın 16.34 milyonluk kısmı ise Yerel Kalkınma Girişimleri adı altında; eğitim ve araştırma kurumlarına, sivil toplum kuruluşlarına, yerel yönetimler ve çiftçileri, tüccarları, imalatçıları ve genel olarak iş çevrelerini temsil eden organizasyonlara verilecek.

Buna göre; odalar, iş destek merkezleri, çiftçi birlikleri, vakıflar, sendikalar, işveren kuruluşları, mesleki okullar, üniversiteler, özerk araştırma enstitüleri, kâr amacı olmayan tarımsal kooperatifler hibelerden yararlanabilecek. Bu kuruluşlar tarafından hazırlanacak her proje için en az 10 bin en fazla 100 bin Euro hibe verilecek.

Hangi konular uygun?

STK'ların en fazla 12 ay sürelik hazırlayacağı projelerden hibe için uygun konular ise şöyle:

Bölgelerdeki insan kaynaklarının geliştirilmesi projeleri (örneğin; mesleki eğitim programları, yeni meslek edindirme kursları, meslek içi eğitimler düzenlenmesi), KOBİ'lere yönelik iş destek hizmetlerinin ve girişimciliğin geliştirilmesi (örneğin; ticaret odaları ve iş destek merkezleri gibi kuruluşlar aracılığıyla), yeni işletmelerin sayısının artırılmasına, girişimciliğe yönelik yaklaşımların geliştirilmesine, kümelenmelerin desteklenmesine katkıda bulunulması, tarımsal üretim tekniklerinin ve becerilerinin geliştirilmesine katkıda bulunulması ve gelir getirici aktivitelerin çeşitlendirilmesi (örneğin, eğitimler ve danışmanlık hizmetleri), program bölgesinde çevre dostu turizm faaliyetlerinin iyileştirilmesi (örneğin; turist bilgilendirme hizmetlerinin geliştirilmesi, bölgenin bitki örtüsünün ve bölgede yaşayan hayvan türlerinin korunması, doğal yolların düzenlenmesi, turist haritalarının hazırlanması vb.), yerel ürünlerin pazarlanmasını geliştirmek için bölgesel markaların oluşturulmasının özendirilmesi. Bu konular dışında hibelerden yararlanmak isteyen yatırım projeleri için de şu konular ön planda olmalı: gelir getirici faaliyetlerin çeşitlendirilmesi, ürünlerin kalitesinin artırılması, çevre dostu uygulamaların ve teknolojilerin tanıtılması, toprak ve su kaynaklarının korunması.

KOBİ İçİn adIm adIm proje hazIrlama İncelİklerİ

Ve uygun konular

YATIRIM PROJESİNEDEN NE ANLAMALISINIZ Ekipman satın alımını; makine ve bununla ilgili yatırımı (örneğin, sadece yatırımla ilgili inşaat); maddi olmayan yatırımları (projenin uygulanmasında yararlanılan eğitim ve danışmanlık hizmetleri dahil olmak üzere); yazılım, donanım, ve lisans anlaşmalarını (fakat hiçbir proje sadece mal satın alımıyla sınırlandırılamaz. Mal tedariki, tanımlı hedefleri olan daha kapsamlı bir projenin  parçası olmalıdır); ekipmanın nakliyesini, montajını ve satın alınan ekipmanla ilgili diğer işleri; satın alınan ekipmanın  gerektirdiği yapı işlerini ve bina rehabilitasyonunun sağlanmasını içerir (geleneksel binaların turistlere yönelik olarak kullanılması için turizmle ilgili sektörler de dahil),

AR-GE Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge), AB Komisyonu'nun son derece önemsediği bir konu. Yenilikçilik, teknoloji transferi ve bilgi teknolojisiyle ilgili yatırımlar; uluslararası teknik ve kalite standartlarına göre kalite sertifikasyonu temini veya temiz teknolojilerin teşviki için gerekli yatırımlar; modern üretim teknolojilerinin devreye sokulması için yatırımlara odaklı projelerin şansı yüksek.

YENİ YATIRIM Mevcut KOBİ'lerin de üretim kapasitelerini genişletme ve modernize etmelerinin yanı sıra yeni üretim birimleri için yatırım; tarımsal ürün işleme ve tarım ürünleri toptancılığı da dahil olmak üzere, tarıma dayalı sanayinin tüm alt sektörlerine yatırım desteği veriliyor.

KAPİSETE GELİŞTİRME PROJESİ İş planı hazırlanması (özellikle kurulmakta olan işletmelerde ve yeni işletmelerde); pazarlama ve pazar geliştirme; ürün tasarımı ve geliştirme; yeni teknolojiler; kalite güvence ve sertifika sistemlerinin kurulması; yönetim ve organizasyonda iyileştirme; finans yönetimi; pazar araştırması; pazarlama ve reklam stratejisi (yabancı pazarlarda ürün plasmanı dahil olmak üzere); finans kaynaklarına erişim; insan kaynakları gelişimi ve personel eğitimi gibi KOBİ'nin ticari rekabet gücünü etkileyen belli başlı konularda profesyonel danışmanlık ve rehberlik hizmetleriyle ilgili projeler de bekleniyor.