Şimdi, ne yapmalı? Teşekkür edip, iş görüşmesini bırakmalı mı, yoksa ısrar etmeli mi? İşi de o kadar çok istiyorsunuz ki... Ama bir kere güveninizi sarstılar. Acaba bu gerçek düşünceleri mi, yoksa sizi bir kez daha mı sınıyorlar? Bu sorunun altında ne yatıyor?

Aklınıza bir sürü soru üşüşüyor. Onların soruları, kendi sorularınız... Kendinizi bir deneme tahtası gibi hissediyorsunuz. Oysa, iş yaşamının çetin yollarında, belli noktalarda birçok kimse benzer duyguları yaşar. İş görüşmeleri, kariyer basamaklarında yükselirken önünüze çıkan engellerden sadece birisi. Ya da bir sıçrama tahtası... İşte, bu görüşmeleri bir engel olarak görmeyip fırsata dönüştürenler, bir üst basamağa sıçrarken, diğerleri yerlerinde kalmaya devam ediyorlar.

Capital olarak bu ay, iş görüşmelerini bir stres kaynağı olmaktan çıkarıp, hoş ve keyifli bir deneyime dönüşterebilmeniz için, size bir rehber hazırladık. Bu çalışma için insan kaynakları müdürleri ve bu konuda danışmanlık veren şirketlerden yardım aldık. Bir görüşmede sorulabilecek yüzlerce soru var. Dolayısıyla hepsine birden yer vermemiz imkansız. Biz sizi seçtiğimiz örnekler üzerinde düşünerek, beyin jimnastiği yapmaya çağrıyoruz. En çok sorulanlardan bazılarını seçtik ve bunların altında neyin yattığına değinmeye çalıştık. Ayrıca danışmanların bu konudaki görüşlerini ekledik. İşte bir demet soru ve dikkat etmeniz gerekenler... Önce soruyu veriyor, ardından da bu sorunun amacını açıklıyoruz:

1. Daha önceki iş yerinizde neden başarılı olduğunuzu düşünüyorsunuz?

Size geçmiş işlerinizdeki ya da mevcut işinizdeki başarınızın nedenlerini sorabilirler. Sizi farklı kılan özelliklerinizi söylemek durumundasınız. Yani başarı rekorundan çok, hangi davranış modellerinizin ya da tutumunuzun sizi başarıya götürdüğünü anlatmalısınız.

Örneğin organizasyondaki iletişim eksikliğini nasıl hissettiğinizi ve takım çalışmasına yönelik olarak yaptıklarınızı anlatabilirsiniz. Tabii bunu somut örneklerle de desteklemek zorundasınız. Ya da organizasyona getirdiğiniz yenilikleri, bir örnek vererek anlatabilirsiniz. Bir satış teşkilatının yeni bir sisteme geçirilmesi gibi...

2. Niçin burada çalışmak istiyorsunuz?  

İş görüşmelerindeki en kritik sorulardan biridir. Çok basit bir soru gibi gözükmekle beraber mülakatçı bu soruyla zayıf noktalarınızı kolaylıkla yakalayabilir.

Örneğin parayı temel motif olarak almanız bir handikaptır. İleri süreceğiniz argümanlar, kendi kariyer çizginiz ve pozisyonun size sunabilecekleriyle tutarlılık içinde olmalı. Ayrıca bu soruyla pozisyona başvuranın istekliliği de ölçülür ki, bütün firmalar istekli ve motivasyonu yüksek insanlarla çalışmak isterler. Burada başvurduğunuz firmanın profesyonelliğine, verdiği ürünün veya hizmetin üstünlüğüne yönelik getireceğiniz bir kompliman, sizin yararınıza olacaktır.

3.Hangi tecrübelerinizin bu iş için uygun olabileceğini düşünüyorsunuz?«MD-BO»

Son derece pratik bir soru. Daha önceki deneyimlerinizde kazandığınız belirgin özelliklerinizin onlar için nasıl bir fayda sağlayabileceğini anlatın. Örneğin bir satışçı için, ilgili sektörde sahip olduğu müşteri portföyü, bire bir transfer edilebilecek bir artı değerdir. Ya da firmanın kullandığı teknolojiye yakınlığınızı gösteren çalışmalarınız, sizin için pozitif bir puan olacaktır.

Tabii bu ve benzeri sorulara uygun yanıtları verebilmek için görüşmeye gitmeden önce başvurduğunuz pozisyonun gerekliliklerini çok net olarak tanımlamanızda yarar var. Dolayısıyla verecek olduğunuz yanıtlar mülakatçıda, ``bu bizim aradığımız aday`` hissini uyandırabilmelidir. Örneğin bir pozisyon için uyumlu ve ekip çalışmasına yatkın bir aday izlenimi bırakmak daha doğru olabilir ama bir başka pozisyon için agresif ve hırslı bir yapıda olabileceğinizi ortaya koymak, sizin avantajınıza olacaktır.

4. Son işinizde en çok sevdiğiniz ve hoşlanmadığınız unsurlar nelerdi?

Yine tuzaklarla dolu bir soru... Özellikle hoşlanmadıklarınızı söylerken çok dikkatli olmanız lazım. Mülakatçıd, ``Bizim önereceğimiz işte de benzer uyumsuzluklar gösterebilir mi?`` acaba kuşkusunu yaratabilirsiniz.

Örneğin hizmet sektöründe bir iş için başvurduğunuzu düşünelim. Müşterilerin sizde yarattığı stresle ilgili bir örnek getirdiğinizde, daha bu aşamada karşınızdaki insanda güvensizlik oluşturursunuz. O nedenle böyle bir soru gelirse, dikkatli yanıtlamakta yarar var.

5. Bundan beş yıl sonra nerede olmak isterdiniz?

Hiç duraksamayın ve istekliliğinizi gösteren bir kariyer planlaması çizin. Amacınızı açık olarak söyleyin. Hangi kademlerden geçip, hangi pozisyona ulaşmak istediğinizi, iş yaşamından neler beklediğinizi belirtin. Gerekirse genel müdür olacağım demekten kaçınmayın.

6. Şu ana kadar en başarılı olduğunuz alanlar nelerdir?

Bu soru genellikle kendinize olan güveninizi ölçmek amacıyla yöneltilir. Hem iş yaşamınızdan hem de özel yaşamınızdan yanıtlar vermenizde fayda var. Yine hiç duraksamayın ve onlara kendinize olan inancınızı hissettirin.

7. Siz bizim şirketimize ne katabilirsiniz?

Pozisyona özel yanıtlar vermeniz gerekli. Yani şirketin ihtiyaç duyduğu şeyleri söylemelisiniz.

8. Bize başkalarının katabileceğinden daha farklı ne sunabilirsiniz?

Bir önceki sorunun uzantısı. Gerçekten farklılığınızı izah etmek zorundasınız. Çok net bir şekilde katkınız olabilecek alanların altını çizin. İş için gerekli genel niteliklerinizin ve deneyiminizin yanı sıra, başkalarından daha farklı olduğunuzu düşündüğünüz yönlerinizi vurgulayın.

9. Bugüne kadar iş yaşamınızda karşılaştığınız bir zorluğu ve bununla nasıl başa çıktığınızı anlatır mısınız?

Her şeyden önce neyi zorluk ya da problem olarak tanımladığınızı ölçerler. Bu da sizin gücünüzün ya da zayıflığınızın bir göstergesi olabilir. Gerçekten çözüm getirdiğiniz bir problemi bulup, onu nasıl çözümlediğinizi anlatın. Eğer böyle bir durumla karşılaşmadıysanız, bu soruyu geçiştirin...

10. Eski yöneticiniz hakkında ne düşünüyorsunuz?

Kesinlikle duygusallığa kapılmayın. Mümkün olduğunca eleştiri yapmaktan kaçının. Eğer çok gerekliyse, tamamen işi baz olan profesyonel bir değerlendirme yapın. Kişisel değerlendirmelere girmeyin.

11. Yalnız mı çalışmayı tercih edersiniz, grup halinde mi?

Yine pozisyona göre yanıt vermeniz gereken bir soru. ``Kendi kendime çalışırken hayli başarılı olduğumu düşünüyorum ama yine de ekip çalışmasını tercih ederim`` güzel bir yanıt olabilir.

12. Sizin referans kontrolünüzü yapabilir miyiz ve referans verdiğiniz kişilerin sizin hakkınızda ne söyleyeceğini düşünüyorsunuz?

Yine çok dikkatli olunması gereken bir soru. Aynı zamanda kendinize olan güveninizi test ederler. Buna yanıt verirken şu unutulmamalıdır ki, referans kontrolünde ağırlıklı olarak baz alınan değerlendirme, eski yöneticilerinizin sizin hakkınızdaki yorumlarıdır.

13. Sizin bir sorunuz var mı?

Ve nihayet son soru... Birçok görüşme bununla bitirilir. Soracağınız soruların niteliği aslında sizin seviyenizi ve kendinize olan güveninizi gösterir. Ancak sizin soru sorma özgürlüğünüz başvuracağınız pozisyona bağlıdır. Örneğin üst düzey bir pozisyon için başvuran bir yönetici, başvurduğu pozisyonun ve firmanın mevcut durumunu çok daha rahat sorgulayabilir. Ama genel olarak sorulması gereken sorular şunlardır: İş tanımınız ve sorumluluklarınız nelerdir? Kime rapor edeceksiniz ve kimler size bağlı olarak çalışacaktır? Firmanın ve pozisyonun size getirebileceği kariyer imkanları nelerdir? Firmanın sektördeki yeri nedir? Eleman sirkülasyonu nedir? Firmanın son beş yıl içinde gösterdiği gelişim çizgisi nedir?...