Yönetim kurulları, "Kurumsal yönetim"in (Corporate governance) çok önemli bir ayağı. Ancak, artık bütün şirketlerin "kurumsal yönetim" ilkelerini hayata geçirmeleri gerekiyor. "Yeni normal" bunu kaçınılmaz bir gerçek olarak sunuyor. Üstelik bu bunu uygulamak için dev şirket olmak, ihracat yapmak ya da İMKB'de kote olmak da gerekmiyor. Ayrıca, "KY" için büyük bir maliyet ya da uzun süreli danışmanlık hizmeti olmaya da ihtiyaç yok. Çünkü, iş ortakların karar almasında ve uygulamalarında.

Kurumsal Yönetim'in çok basit dört ilkesi var: "Adillik, Şeffaflık, Hesap Verebilirlilik", "Sorumluluk-Performans Odaklılık". Ve bunlar sadece ortakları bağlamaz. Şirketlerin yanı sıra, ortakları, çalışanları ve üçüncü şahısları (Müşteriler, tedarikçiler ve diğer ilgili şirketler) kapsar.

 İlkelerin hepsi birbirinden çok önemli. Ancak, içinden geçtiğimiz dönemde "Şeffaflık" öne çıkıyor. Zaten ardı ardına yayınlanan kitaplar ve araştırmalar da bunu ortaya koyuyor. "The Naked Corporation" (Çıplak Şirket) adlı kitap yazan Don Tapscott bu konuda şunları söylüyor:
"İş dünyasında güçlü ve yeni bir kuvvet son 10 yılda sessizce ilerledi ve şimdi şirketler dünyasında hızlı bir biçimde derinden değişiklikler yapmaya başlıyor. Bu gücü kucaklayan ve onunla koşmaya hazır olanlar başarılı olacak. Bu güç şeffaflık. Ancak, bu, temel mali bilgileri açıklama zorunluluğundan çok öte bir şeydir."
Don Tapscott'a göre, yöneticiler, bundan hoşlansalar da hoşlanmasalar da, işbirliği yapsalar da yapmasalar da, şirketleri her türlü ilgi grubunun yakın gözetimi ve hassasiyeti ile yüz yüze gelmek durumundalar.

Tapscott, "Akıllı şirketler artan bir biçimde şeffaflık ve meşru beklentiler dahilinde kendi yollarını açıyorlar. Hissedarlarla sürekli konsültasyon halinde bulunarak ve nitelikli şeffaflık stratejileri uygulayarak "açık" şirketler haline geliyorlar" diye konuşuyor.

"Şeffaf şirketler, daha başarılı olacak"

"Kurumsal Yönetim" de başarıyı yakalamak isteyen şirketler için Don Tapscott'ın kitabı çok önemli. Kitabın bir bölümünde Tapscott, şirketlere bazı önerilerde de bulunuyor. Ben bunların öne çıkanlarını özetlemek istiyorum:

• 1. Akıllı şirketler, istenmeyen bir şekilde deşifre olmaktansa, baştan açık olmayı tercih ediyor. Benim "açık şirketler" diye adlandırdıklarım, zaman içinde ayakta kalma ve başarılı olma şansı en yüksek olanlar.
• 2. İş dünyasında güven demek, diğer tarafın dürüst, anlayışlı, güvenilir ve açık davranacağı beklentisi demektir. Güven vermek için, şirketlerin hissedarlarına açık taahhütlerde bulunup söyledikleri her şeye de bağlı kalmaları gerekiyor.
• 3. Vaatlerin yerine getirilip getirilmediğini netleştirmek için, dışarıdan bağımsız uzmanlara başvurun.
• 4. Geçmişte, bağlılık, sınama ve gözetimi çağrıştırdığı için sorumluluk, istenmeyen bir ilişki biçimiydi. Her hissedarın elinde bir radarın bulunduğu şeffaf dünyada, sorumluluk güven için bir gereklilik halini aldı. Aslında, bu, bir değer olarak kucaklayan herkes için iş başarısında etkili bir güç.
• 5. Şirketler, çalışanlarını, kendilerine bağlı kalacak bir işyerleri bulunduğuna inandırdıklarında personelin bağlılığını da elde etmiş olurlar.
• 6. İnternet üzerinde düşük fiyatlı pazar alanlarının bulunmasına rağmen, pek çok şirket tedarik zincirlerinde bağlılığı korumak adına mevcut tedarikçilerine sadık kalmayı tercih eder. Böyle yaparak, güvene dayanan ilişkiler kurabilir ve iş ağlarını etkili bir hale getirebilirler.

İdeal yönetim kurulu nasıl olmalı?

Şirketleri, patronlar ve yönetim kurulları yönetir. Ancak, "Kurumsal Yönetim" ilkelerinde yönetim kurullarının hayati önemi var. Çünkü, bütün iş onlarda bitiyor. Onların çalışma oluşturulma ve çalışma koşulları ve bağımsızlıkları, şirketlerin geleceğini de yakından ilgilendiriyor. Bu durumda "İdeal yönetim kurulu nasıl olmalı?" soru öne çıkıyor. "İyi yönetim ilkelerine göre ideal bir yönetim kurulu nasıl olmalı?" sorusunun yanıtı çok net. Bu konuda OECD tarafından kabul edilen temel ilkeler şöyle özetlenebilir:

* Şirketin sahipleri her konuda şeffaf olmalı. Şirketteki ana hissedarlar açıkça belli ortaya konulmalı. Üyelerin ve şirket yöneticilerinin hisse oranları tam olarak açıklanmalı. Holding bünyesindeki iştiraklerdeki pay sahipleri konusunda da şeffaf olunmalı.

* Araştırmalar, ideal bir yönetim kurulunun 5 ile 9 kişi arasında olması gerektiğini gösteriyor. Yönetim kurulunun üye sayısı, şirket büyüklüğüne ve hissedar yapısına uygun olmalı. Aileden üyelerin ve bağımsız üyelerin sayısı dikkat edilmesi gereken bir başka husus.

* Yönetim kurulunun rolünü ve sorumluluklarını belirleyen rehberler basılı hale getirilmeli. Yönetim kurulu üyeleri, bu rehberlerde belirlenecek kriterler doğrultusunda ücret ve prim almalı.

* Üyelerin yarısından fazlasının şirket içindeki yöneticilerden oluşması sakıncalı. Yönetim kurulunun en az yarısı, şirket ile hiçbir iş bağlantısı olmayan kişilerden oluşmalı.

* Bir grubun veya tek bir hissedarın kararlarda ayrıcalıklı olması mutlaka engellenmeli.