Türk filmlerini, özellikle 1960-75 arası yapılanları izleyenlerin gözünden kaçmamıştır. Sadri Alışık, Filiz Akın, Türkan Şoray, Ediz Hun, Cüneyt Arkın ve diğerleri. Hepsinin filimlerinde ortak olan nokta, fonda görülen birkaç markadır. Bazı filmlerde trafik polisinin içinde yer aldığı küçük mekana, bazı filmlerde ise esas oyuncuların çalıştıkları fabrikaya isimleri verilmiştir.

Dikkatli olanlar dışında çoğu kimse Puro ve Fay isimlerini hatırlamazlar. Ancak, 1970'lerde annelerimizin alışveriş listelerinden, mutfaklarından bu iki marka eksik olmazdı. Puro, Türkiye'nin ilk ve en önemli sabun markasıydı. Hatta bir dönem banyo sabununda "jenerik" marka gibi algılanıyordu. Tıpkı Fay gibi. O da bulaşık deterjanı için "jenerik" marka olmuştu.

Çocukluğumuzda hep bu markaları duyduk. Aradan yıllar geçti. Günlük hayatımıza yeni markalar katıldı, yabancılar işe dahil oldu. Yabancı devlerin rekabeti ve yanlış yönetimler bu iki önemli markayı iş hayatının dışına attı,

Sadece bu mu? Çocukluğum İstanbul, Bahçelievler'de geçti. O dönemde bizim yakınımızda birkaç önemli sanayi tesisi vardı. Bunlardan en alımlısı ve ilgi çekeni İncirli'deki Coca Cola tesisleriydi. Dünya devi Coca Cola Türkiye'ye 1960'ların ortalarında, zamanın önde gelen işadamı Kemal Has tarafından getirilmişti. Bursa Uludağ ve Çamlıca gibi yerel gazozlar dışında içecek endüstrisinin gelişmediği bir dönemde Coca Cola'nın Türkiye'ye girmesi, Türkiye için müthiş bir gelişme olarak yorumlanmıştı.

Uzun yıllar işler iyi gitti. Adana kökenli olan Kemal Has, Coca Cola'yı üretem İmsa ve onun dışında tekstil yatırımlarına da sahipti. Sonraki yıllarda banka ve haftalık magazin gazetesi işine de girmişti.

Kemal Has ve Has Holding, 1970'lerde hızla büyüdü, Türkiye'nin önde gelen gruplarından biri oldu. Ancak, 1970'lerin sonlarında Kemal Has öldürülünce, büyük çöküş yolculuğu da başladı. Bu dev şirket, kötü yönetim ve piyasayı iyi okuyamama gibi nedenlerden dolayı zora girdi. İMSA Şirketini ve doğal olarak Has Holding'i zora sokan iki etken vardı. Birincisi, dünya devi Coca Cola ile iyi ve sürdürülebilir ilişkiler kormamışlardı. Yükümlülüklerini yerine getirmiyorlardı. Doğal olarak Coca Cola ayrılmak istedi ve başka ortaklar buldu. İkinci etken ise kötü mali yönetimdi. Zaten şirket bir süre sonra zora girdi, hacizler geldi ve Bahçelievler, İncirli Kavşağı'nın hemen yanındaki büyük tesisler son 10 yıldır çürümeye terk edilmiş durumda.

Kurumsal Yaşam Döngüsü

Yönetim dünyasında her dönem farklı trendler ve yaklaşımlar moda oluyor. Yöneticiler ve gurular, dönemin özellikleri ve yaşanan sorunlara, yıllar içinde değişik yaklaşımlarla çözüm bulmaya çalışıyorlar. Son yıllarda ise gurular ve dev şirketler, yukarıda dikkati çektiğimiz tabloyu yaşamamanın yollarına odaklanmış durumdalar. O nedenle "Corporate Life Cycle" (Kurumsal Yaşam Döngüsü) konusunda kitaplar yazılıyor, konferanslar düzenleniyor, danışmanlık hizmetleri alınıyor. Çünkü, her geçen yıl daha fazla şirket iş dünyasından siliniyor ya da başarılı bir dönemin ardından inanılmaz hızla zora girebiliyor.

1994 yılında yapılan Avrupa çapında yapılan bir araştırma, bir şirket için ortalama yaşam süresinin 12.5 yıla kadar indiğini gösteriyordu. Bu, artan rekabet ve değişen iş koşulları nedeniyle gelecekte daha da aşağı rakamlara inebilir.

Eurostat tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Avusturya ve İsveç'te ise daha yüksek. Hollanda'da kurulan şirketlerin yüzde 65'i, Avusturya'da kurulan şirketlerin yüzde 87'si, İsveç'te kurulan şirketlerin yüzde 61'i dinamik yapıları sayesinde pazarda kendilerine yer edinip, ayakta kalmayı beceriyor. Değişimlere ayak uyduramayan, kendini geliştiremeyenler ise rekabet yarışında geri kalıyor ve iş yaşamına veda ediyor. Bu ülkelerde yeni şirket kurulma oranları ise düşük.