Geçen ay içinde Türkiye'nin 500 büyük şirketi arasında yer alan bir Anadolu sanayicisi ile konuşuyorduk. Arkadaşları arasında "aile şirketi" olmaktan kaynaklanan yaşayan çok sayıda sanayi olduğundan söz etti. İki önemli soruna dikkat çekti:

-Bazı ailelerde üye sayısı giderek artıyor. Hangi aile üyesinin ne yapacağı, iş dışındaki işleri ciddi soruna dönüşüyor.

-İkincisi ise kurucu ya da ailenin en büyüğünün yerine "veliaht" seçmemesi... Kurucular öldüklerinde ya da iş yapamaz hale geldiklerinde ise kardeş kavgası ortaya çıkıyor. Böyle bir durumda "kardeş kavgaları", şirketin büyümesini engellediği gibi, bazı üyelerin grup dışına çıkmasına da neden olabiliyor.

Bu sorun, sadece Türkiye'de değil, bütün dünyada öne çıkıyor. Birinci kuşağın iş dünyasından çekilme oranının artacağı yakın gelecekte daha ciddi sorun olacağı da bir gerçek. Türkiye'deki aile şirketlerinin, en azından orta ve büyük ölçekli olanların hızla önlem almalarında yarar var. Yoksa, ikinci, üçüncü ve dördüncü kuşaklara giderken, şirketlerin ayakta kalma oranları da azalacak. Örneğin, ABD'de, Dr. George S. Vozikis tarafından, 1143 aile şirketi tarafından yapılan araştırma, dördüncü kuşağa devreden şirket sayısının azaldığını ortaya koyuyor. ABD'de bu oran yüzde 4.8 düzeyindeymiş. Beşinci kuşakta ise yüzde 1.2'ye geriliyor.

Dr. Vozikis, "Bunun en önemli nedenlerinden biri, ailede veliaht seçimi ve Aile Anayasası oluşturulmaması" diye konuşuyor. Dr. Vozikis, araştırmasından çıkan sonuçları şöyle özetliyor:

-Gelecek 5 yılda emekliye ayrılan CEO'lardan sadece yüzde 58'i bir veliaht seçmiş, geri kalan yüzde 42'nin hiçbir planı yok.

-Katılan aile şirket CEO'larının yüzde 14.3'ü "emekliye olma" olasılığını aklından bile geçirmiyor. "Ben asla ölmeyeceğim" diye düşünüyor.

-Kurcuların önemli bölümü, "İş bireyseldir, benimle birlikte vardır" yaklaşımını benimsiyor. Bu da sonraki kuşaklarda işi tehlikeye düşürüyor.