Türkiye, sahip olduğu mermer, traventen ve granitten oluşan zengin doğal taş potansiyelini değerlendirmede, son 10 yılda çok önemli başarılara imza attı.

Böylece çok köklü bir geçmişi olmasına rağmen, 1950-80 yılları arasında "mezar taşçılığı" olarak bilinen bu işkolundan yeniden güçlü bir sanayi kolu doğdu.

Özellikle ABD ve Avrupa ülkeleri sağlıklı ve hijyenik olması nedeniyle doğal taşları yapı malzemesi olarak tercih etmeye başladı. Bu ülkelerden gelen talep de doğal taş piyasasının hareketlenmesine neden oldu. Bu durum, dünyada keşfedilmiş doğal taş rezervlerinin yüzde 35 gibi çok önemli bir kısmını topraklarında barındıran Türkiye'nin mermer başta olmaz üzere doğal taş ihracatının artmasını sağladı.

Yatırım patlaması

Dünya piyasalarındaki talebin artması ve ihracatın hızlanması da yatırımcıları, mermer yataklarına yöneltti. Talebin artışı, mermere yapılan yatırımları tetikledi. Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) verilerine göre, 2005 yılında sadece madende 8 bin 98 arama, 826 ön işletme, 2 bin 683 işletme ruhsatı verildi. Buna karşın bu rakamlar, mermer ve doğal taş alanında 11 bin 569 arama, bin 100 ön işletme ve 2 bin 787 adet de işletme ruhsatı olarak ortaya çıktı.

Bu taleplerin büyük bir kısmı, sektörde yatırımı bulunan mermer üreticilerinden  gelirken mermer konusunda tecrübesi olmayan ancak yatırım yapmak isteyen yatırımcılar da bu alana yöneldi. Türkiye'de şu anda toplam 27 bin 63 adet arama, ön işletme ve işletme ruhsatı bulunuyor. Bunların 15 bin 456 adedini, mermer ruhsatları oluşturuyor.

Nasıl ruhsat alınır?

Ruhsat sayısındaki patlamada, 5 Haziran 2004 tarihinde yürürlüğe giren 3213 sayılı yeni Maden Kanunu'nun da etkisi büyük oldu. Yeni Maden Kanunu, maden arama konusunu eskiye nazaran bir düzene sokarak daha kolay hale getirirken, eskiden 250 hektarlık maden arama alanını 100 hektara kadar düşürüyor. Bu da maden ve mermer yatırımı yapan yatırımcılar için yeni kanunun uygulanmaya başlamasından önce son fırsat olarak görülmesine neden olurken, yatırımcıları yeni ruhsatlar almaya yöneltti.

Maden bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biri olan Türkiye'de maden arama ve işletme ruhsatı almak, son derece basit. 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı, arama yapacağı arazi için 500 ile bin YTL arasında değişen oranda bir bedel ödeyerek maden arama ruhsatı alabiliyor.

Madenin bulunmasının ardından işletme ruhsatı almak içinse birkaç bin YTL yeterli olabiliyor. Türk vatandaşı olmayan kişiler ve yabancı şirketler de Türk ortaklı bir şirket kurarak maden arayıp çıkarabiliyor. 

Doğal taşın lideri mermer

Maden zengini Türkiye'nin mermer ve granitini de içine alan doğal taş rezervi, 7 milyon metreküpü buluyor. Bunların yüzde 32'si Ege Bölgesi'nde, yüzde 26'sı Marmara, yüzde 11'i İç Anadolu ve yüzde 31'i de Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yer alıyor.

140 ülkeye ihracat

Dünya mermer pazarı, 7 milyar dolarlık bir hacme sahip. Türkiye; Çin, İtalya, İspanya ve Hindistan ile birlikte doğal taş konusunda dünya pazarında söz sahibi olan ilk beş ülke arasında yer alıyor.

Dünya doğal taş rezervlerinin üçte birini elinde bulunduran Türkiye, 140 ülkeye ihracat gerçekleştiriyor. Türkiye'nin mermer ihraç ettiği pazarların bu denli çeşitli olması, yeni yatırımcıları mermer sektörüne yönelten en önemli etkenlerden biri. Gelecek yıllarda da bu sektöre olan ilginin artarak devam etmesi bekleniyor.

2006 ihracat hedefi 1.2 milyar dolar

Türkiye'nin maden ihracatının yüzde 60'ını, sadece doğal taş oluşturuyor. Türkiye'de şu anda mermer, traverten ve granit gibi doğal taşların çıkarıldığı yaklaşık bin ocak bulunuyor. Bu ocaklardan çıkarılan yaklaşık 6 milyon ton ham blok, bin 500 adet fabrika ve 7 bin atölyede işleniyor. Sektör, dolaylı dolaysız yaklaşık 250 bin kişiye istihdam olanağı sağlıyor.

Türkiye Mermer Doğal Taş ve Makineleri Üreticileri Birliği (TÜMMER) yetkilileri, sektörün 2005 yılı ihracatına ilişkin ihracat beklentisinin 800 milyon dolar olarak belirlendiğini ifade etti. 2005 yılı ihracat rakamlarının henüz netleşmediğini ifade eden yetkiler, mevcut veriler ile 800 milyon dolarlık ihracat hedefinin aşıldığını kaydetti. Doğal taş sektörünün geçmişe dönük olarak incelendiğinde; her yıl bir önceki yıla göre yüzde 40'ın üzerinde bir ihracat artışı gösterdiğinin altını çizen TÜMMER yetkilileri, sektörün 2006 yılında 1 milyar 200 milyon dolara yakın ihracat hedeflediğini söyledi. 

Üretim talebe bağlı artacak

TÜMMER Genel Başkanı Metin Balıbey, bugün 80 milyon ton olan dünya doğal taş üretiminin 2010 yılına kadar katlanarak artacağını ve 116 milyon tonu bulacağını söylüyor.

Doğal taş üretiminin 2015'te 163, 2020'de 228, 2025'te de 320 milyon ton olacağına dikkat çeken Balıbey, inşaat sektörünün gelişmesinin, insanların refah seviyesinin artmasının mermer sektörünü geliştirdiğini belirtiyor.

Balıbey, sektörün 2015 yılında 5 milyar dolarlık ihracatla 1 milyon kişiye istihdam sağlama hedefi olduğunu söylüyor. Türkiye'nin mermer makineleri ve yedek parçaları konusunda da dünyada söz sahibi bir ülke olduğuna işaret eden Balıbey, "Başta ABD ve AB ülkeleri olmak üzere birçok ülkeye yıllık 100 milyon dolarlık ihracat yapıyoruz" diyor.

Mermerin de tanıtım grubu var

Mermer üreticileri, 2010 yılında 2.5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirerek dünya lideri olmayı hedefliyor. Bu hedefe ulaşmak için, 2004 yılında  “Mermer Tanıtım Grubu” kuruldu. Grup, yurtdışındaki fuarlara katılıp Türk mermerini ve mermer sektörünü tanıtıyor.  Grubun yönetim kurulu; Ege ve İstanbul İhracatçı Birlikleri’nden 3’er, Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan 1 olmak üzere toplam 7 kişiden oluşuyor.

DoĞal taŞlarIn kullanIm alanlarI

Yapılarda artık çok sık rastladığımız doğal taşların yüzde 36.5’i taban döşemelerinde, yüzde 7.5’i dış duvar kaplamalarında, yüzde 3.5’i basamaklarda, yüzde 9.5’i iç duvar kaplamalarında, yüzde 13’ü özel işlerde, yüzde 10’u heykel yapımında, yüzde 17.5’i mezar taşlarında ve yüzde 2.5’i de diğer işlerde kullanılıyor.