Endüstriyel mutfak, çamaşırhane ve servis ekipmanları, son dönemde gelişme potansiyeli olan sektörlerin başında geliyor. Sektör, tüm dünyada yıllık yaklaşık 16 milyar dolarlık bir pazara sahip. Sektörün Avrupa'da ise yıllık 8 milyar dolarlık bir cirosal hacmi bulunuyor. 

Endüstriyel mutfak, çamaşırhane ve servis ekipmanlarının dünyadaki en önemli üreticilerin başında ise ABD'li Enedis Grubu geliyor. Bunu, İsveçli Electrolux ve İtalyan Ali Grubu takip ediyor.

Sektörün Türkiye'deki gelişiminde 1960'lı yıllar, milat olarak kabul ediliyor. Bununla birlikte Türk turizimde 1980'li yılların sonunda görülen patlama, sektörün gelişiminde bir diğer önemli tarihi dönemeç.

İhracat 2001 yılında arttı

Bundan yaklaşık 20 yıl önce özellikle makine ekipman tedariki açısından büyük ölçüde ithalatçı bir karaktere sahip olan sektör, son dönemde ithalat veyerli tedarik oranları açısından daha dengeli bir görünüm aldı.

İmalatçı şirketlerin önemli bir kısmı,  özellikle 2001 krizinde iç piyazanın yüzde 25 ile 30 arasında daralmasıyla birlikte ihracat hamlesine girişti. Endüstriyel mutfak ve çamaşırhane sektörünün hizmet verdiği alan hayli geniş. Sektörün hizmet yelpazesinde başta turistik tesisler olmak üzere restoranlar, catering şirketleri, kafe-bar, işyeri yemekhaneleri, hastaneler, resmi kuruluşlar, okullar ve pastaneler yer alıyor. Sektörün ana ürün grupları arasında; pişiriciler, saklama üniteleri, temizlik ve servis üniteleri, soğutucu ürünler, çamaşır makineleri, sıkma ve kurutma üniteleri ve masa üstü ekipmanları ve endüstriyel mutfak kullanım malzemeleri bulunuyor.

Sektörün hacmi büyük

Endüstriyel mutfak ve çamaşırhane ekipmanları sektörü, Türkiye'de  yıllık 600 ile 700 milyon dolar asında ciro büyüklüğüne sahip. Bunun 500 ile 600 milyon dolarını endüstriyel mutfak, 100 ile 150 milyon dolarını ise endüstriyel çamaşırhane ekipmanları oluşturuyor.

Türkiye, özellikle mutfak ekipmanları konusunda kendi bölgesinin en önemli üreticilerini başında geliyor. Sektörde faaliyet gösteren şirketler, yılda 1 milyon adedin üzerinde erdüstriyel mutfak ekipmanları üretimi gerçekleştiriyor. Bu alanda Türkiye'nin önde gelen şirketlerin başında ise Öztiryakiler ve İnoksan geliyor. Sektörün yüzde 30'unu bu iki şirket kontrol ediyor.

İhracat hedefi 320 milyon $

Türkiye, endüstriyel mutfak ve çamaşırhane ekipmanları üretim ve ihracatı açısından  İtalya, İspanya ve Almanya'nın ardından dördüncü sırada yer alıyor.

Yenileme talebi umut oldu

Sektörde irili ufaklı imalatçı ve ithalalatçı 400'ün üzerinde şirket faaliyet gösteriyor. Sektör, 25 bin kişiye iş olağı sağlıyor. Turistik Tesis Mutfak Çamaşırhane Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TUSİD) verilerine göre sektör, geçen yıl 300 milyon dolar tutarında ihracat rakamına imza atarak yüzde12 oranında büyüdü. Sektörün aynı dönemdeki ithalatı ise 175 milyon dolar oldu. Bu yılın sonunda yüzde 10 ile 12 arısında büyüme hedefleyen sektör, yine bu yılın sonunda 320 milyon dolar tutarında ihracat ve 200 milyon dolar tutarında ithalat rakımına ulaşmayı planlıyor.

Sektörün en önemli potansiyelini iç piyasadaki satışlar oluşturuyor. Sektör geçen yıl iç piyasada yaklaşık 350 milyon dolarlık satış rakamlarına ulaştı. Bu yılın sonunda iç piyasa yaklaşık 450 milyon dolarlık satış rakamına ulaşmayı hedefliyor. Bunun önemli bir kısmını güneydeki otellerin yenileme talesbinin oluşturacağının altını çizen TUSİD Başkanı Semih Orcan, bu konuda şunları söyledi:

"Endüstriyel mutfak ve çamaşırhane ekipmanlarının ortalama ömrü 8 ile 10 yıl arasında. Bu nedenle güneyde 10 yılını tamamlayan otellerin yerileme taleplerinde bu yıl önemli bir artış olacağını tahmin ediyoruz. Bu nedenle bu yılın sonunda iç piyasada 450 milyon dolarlık satış rakamına ulaşmayı hedefliyoruz. "

Sektörün gelecek projeksiyonu

Ekonomideki genel büyümeye bağlı olarak diğer pazar segmentlerinde de olumlu gelişmeler gözlemlemediklerini belirten TUSİD Başkanı Semih Orcan, sektörün önmüzdeki dönemi ilişkin projeksiyonu hakkında şu bilgileri verdi:

"Herşeyden önce, profesyonel ekipmanların her zaman en önemli müşterisi olagelmiş kamu sektörü, 2001 krizinden bu yana dondurduğu yatırım bütçelerini hala sıkı sıkı kapalı tutuyor. Resort bölgelerdeki turizm yatırımlarında ekipman seçiminde seçkinci anlayış hızla yok oluyor. Yerini gündelik çözümler alıyor ve bu durumda birim başına yatırım miktarı dramatik biçimde azalıyor. Bir başka örnek endüstriyel çamaşırhane sektöründe yaşanıyor. Büyük tünel tip makinelere dayalı birkaç merkezi çamaşırhane, onlarca, yüzlerce tesis çamaşırhanesini devre dışı bırakıyor. Elbette bu çamaşırhaneler için gerekli ekipmanlara da artık ihtiyaç duyulmuyor.

Ancak herşeye rağmen sektörümüz açısından genel durum, pozitif bir görüntü vermeye devam ediyor. Sektörümüzün en azından 2006 yılı için öngörülen genel ekonomik büyüme kadar büyüyeceğini söylersek yanlış olmayacaktır."

TUSİD, AB'ye Türkiye'den önce girdi

1991 yılından buyana sektörü temsil eden TUSİD, Avrupa Endüstriyel Mutfak Üreticileri Federasyonu'na (EFCEM) kabul edildi.

TUSİD'in  EFCEM üyeliği için geçen Aralık ayı içinde yapmış olduğu başvuru, örgütün yönetim kurulunun geçen Şubat ayında yaptığı toplantıda kabul edildi. Böylece Türkiye de aralarında Almanya, İngiltere, Fransa, İsveç, İtalya ve Hollanda gibi Batı Avrupa ülkelerinin endüstriyel mutfak üreticileri ve işadamlarının bulunduğu örgütte temsil  edilecek.

TUSİD'in EFCEM'e kabul töreni, 9 Haziran'da Stokholm'deki Genel Kurul'da yapılacak. 1969'da Almanya Düsseldorf'ta kurulan EFCEM, Avrupa'daki endüstriyel mutfak ekipmanı üreticilerinin ulusal derneklerini bünyesinde topluyor.
Kaynak:Ekonomist dergisi